મોદી અટકને લઈને થયેલા માનહાનિના કેસમાં કોંગ્રેસના પૂર્વ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીને ગુજરાત હાઈકોર્ટ તરફથી મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટે સજા પર સ્ટે માંગવા માટે દાખલ કરેલી અરજીને ફગાવી દીધી છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટના આ નિર્ણય બાદ રાહુલ ગાંધીનો 2024ની લોકસભા ચૂંટણી લડવાનો રસ્તો પણ મુશ્કેલ બની ગયો છે.
શું ગુજરાત હાઈકોર્ટના આ નિર્ણય બાદ રાહુલ ગાંધી 2024ની લોકસભાની ચૂંટણી લડી શકશે? ગુજરાત હાઈકોર્ટના નિર્ણય બાદ રાહુલ ગાંધી માટે 2024ની ચૂંટણી લડવાનો માર્ગ વધુ મુશ્કેલ બની ગયો છે. હાઈકોર્ટના નિર્ણય બાદ રાહુલ પાસે હજુ પણ સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવાનો વિકલ્પ બચ્યો છે. જો સુપ્રીમ કોર્ટ મોદી અટક પર ટિપ્પણી કરવા બદલ માનહાનિના કેસમાં રાહુલ ગાંધીને દોષિત ઠેરવવાના નીચલી કોર્ટના નિર્ણય પર સ્ટે મૂકે છે તો તે 2024ની ચૂંટણી લડી શકે છે.
ગુજરાત હાઈકોર્ટે શું કહ્યું?
ગુજરાત હાઈકોર્ટે રાહુલ ગાંધીની પિટિશન કરતી વખતે કહ્યું કે તેઓ અસ્તિત્વમાં નથી તેવા આધાર પર રાહત મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. નીચલી અદાલતે સંભળાવેલી સજા પર સ્ટે આપવાનો કોઈ નિયમ નથી. આ માત્ર એક અપવાદ છે જેનો દુર્લભ કિસ્સાઓમાં સહારો લેવો જોઈએ.
ગુજરાત હાઈકોર્ટે વીર સાવરકરના પૌત્ર દ્વારા દાખલ કરાયેલા કેસનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે અરજદાર વિરુદ્ધ લગભગ 10 ફોજદારી કેસ નોંધાયેલા છે. જો સજા પર રોક લગાવવામાં નહીં આવે તો રાહુલ સાથે અન્યાય નહીં થાય. તેના તરફથી દોષિત ઠરાવવામાં કોઈ વ્યાજબી કારણ આપવામાં આવ્યું નથી.
હાઈકોર્ટના નિર્ણયનું શું છે મહત્ત્વ?
ગુજરાત હાઈકોર્ટે તેના ચુકાદામાં નીચલી કોર્ટના નિર્ણયને માન્ય રાખ્યો. હાઈકોર્ટે રાહુલ ગાંધીને આપવામાં આવેલી બે વર્ષની સજા પર રોક લગાવવાનો ઈન્કાર કરી દીધો. રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી રાહુલ માટે પણ આ મોટો ફટકો છે. જો ગુજરાત હાઈકોર્ટે નીચલી કોર્ટના નિર્ણય પર સ્ટે મૂક્યો હોત તો કોંગ્રેસના પૂર્વ પ્રમુખ માટે 2024ની ચૂંટણી લડવાનો રસ્તો સાફ થઈ ગયો હોત. કોંગ્રેસ રાહુલની સંસદની સદસ્યતા પુનઃસ્થાપિત કરવાની માંગ માટે નવી લડાઈ શરૂ કરી શકી હોત, પરંતુ એવું થયું નહીં.
હવે આગળનો રસ્તો શું છે
ગુજરાત હાઈકોર્ટે સજા પર સ્ટે આપવાનો ઈન્કાર કર્યા બાદ હવે રાહુલ ગાંધી પાસે ડિવિઝન બેન્ચમાં અપીલ કરવાનો વિકલ્પ છે. રાહુલ ગુજરાત હાઈકોર્ટની સિંગલ જજ બેન્ચના નિર્ણયને ડિવિઝન બેંચમાં પડકારી શકે છે. હવે રાહુલ માટે સીધી સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરવાનો રસ્તો પણ ખુલી ગયો છે.
રાહુલ ગાંધી હવે સીધા સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી શકે છે. જો સુપ્રીમ કોર્ટ મોદી અટક માનહાનિ કેસમાં રાહુલને દોષિત ઠેરવતા નીચલી અદાલતના નિર્ણય પર રોક લગાવે છે, તો તેમનું સંસદ સભ્યપદ પણ પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે છે. આ સાથે રાહુલ માટે 2024માં ચૂંટણી લડવાનો રસ્તો પણ ખુલશે. સુપ્રીમ કોર્ટે લીલી થોમસ અને લોકપ્રહરી કેસમાં જે ચુકાદો આપ્યો હતો, કોંગ્રેસ તેમાં રાહુલ માટે લાઈફલાઈન શોધી રહી છે.
લિલી થોમસ કેસમાં શું થયું હતું
સુપ્રીમ કોર્ટે 2013ના લિલી થોમસ કેસ અને 2018ના લોકપ્રહરી કેસમાં ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે જો સજાને સ્થગિત કરવામાં આવે છે અને અપીલ કોર્ટ દોષિત ઠેરવે છે, તો લોકપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ હેઠળ ગેરલાયક ઠરેલા ધારાસભ્યને ગેરલાયક ઠેરવવાના નિર્ણયને ઉલટાવી શકાય છે. આવી સ્થિતિમાં, જ્યારે અદાલત ફક્ત સજાને સ્થગિત કરે છે, તો પછી ગેરલાયકાતને ઉલટાવી શકાય નહીં.
લક્ષદ્વીપ સાંસદના કિસ્સામાં શું થયું
તાજેતરનું ઉદાહરણ લક્ષદ્વીપના એનસીપીના સાંસદ મોહમ્મદ ફૈઝલનું છે. મોહમ્મદ ફૈઝલને નીચલી અદાલતે હત્યાના પ્રયાસના કેસમાં દોષિત ઠેરવ્યો હતો. નીચલી કોર્ટે મોહમ્મદ ફૈઝલને 10 વર્ષની સજા સંભળાવી હતી. નીચલી અદાલતના નિર્ણય બાદ ફૈઝલને લોકસભાના સભ્યપદેથી અયોગ્ય ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. લોકસભા સચિવાલયે પણ આ અંગે આદેશ જારી કર્યો હતો.
મોહમ્મદ ફૈઝલે નીચલી કોર્ટના નિર્ણયને કેરળ હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. કેરળ હાઈકોર્ટે NCP સાંસદને રાહત આપી છે. કેરળ હાઈકોર્ટે મોહમ્મદ ફૈઝલને મોટી રાહત આપતાં નીચલી અદાલત દ્વારા સંભળાવવામાં આવેલી સજા પર રોક લગાવી દીધી હતી. કેરળ હાઈકોર્ટના નિર્ણય બાદ મોહમ્મદ ફૈઝલની સંસદ સભ્યપદ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.
