કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે શુક્રવારે લોકસભામાં જણાવ્યું કે ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) પરનું નવું બિલ રાજદ્રોહના ગુનાને સંપૂર્ણપણે રદ કરશે. શાહે IPC, કોડ ઓફ ક્રિમિનલ પ્રોસિજર (CrPC) અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમને બદલવા માટે લોકસભામાં ત્રણ બિલ રજૂ કર્યા. શાહે કહ્યું કે આઝાદીનો અમૃત મહોત્સવ 15 ઓગસ્ટના રોજ સમાપ્ત થશે અને અમૃત કાલ 16 ઓગસ્ટથી શરૂ થશે, આઝાદીની 100 વર્ષની યાત્રાની શરૂઆત થશે.
તેમણે કહ્યું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગત વર્ષે 15 ઓગસ્ટે લાલ કિલ્લા પરથી પોતાના સંબોધનમાં દેશની સામે પાંચ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, જેમાંથી એક એવી હતી કે અમે ગુલામીના તમામ સંકેતોને ખતમ કરીશું. અમિત શાહે લોકસભામાં કહ્યું કે આજે હું ત્રણ બિલ એકસાથે લઈને આવ્યો છું. આ બધા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના પાંચ શપથમાંથી એકને પૂર્ણ કરવા જઈ રહ્યા છે. આ ત્રણ બિલમાં, એક ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC), એક ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડ (CrPC) છે, ત્રીજું ભારતીય પુરાવા સંહિતા છે.
તેમણે કહ્યું કે ભારતીય દંડ સંહિતા 1860ની જગ્યાએ ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા 2023 હશે. ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા, 2023 ને ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડ દ્વારા બદલવામાં આવશે અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ, 1872 ને ‘ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ’ દ્વારા બદલવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે, વડાપ્રધાને 2019માં જ આપણને બધાને માર્ગદર્શન આપ્યું હતું કે અંગ્રેજોએ બનાવેલા તમામ કાયદા આજના સમયને અનુરૂપ અને ભારતીય સમાજના હિતમાં વિચારીને અને ચર્ચા કરીને બનાવવા જોઈએ. ત્યાંથી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ. શાહે કહ્યું કે આ કાયદા તેમણે બ્રિટિશ શાસનને મજબૂત કરવા અને રક્ષણ આપવા માટે બનાવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે તેમનો હેતુ સજા આપવાનો છે, ન્યાય આપવાનો નથી. શાહે કહ્યું કે, નવા કાયદાના પ્રથમ પ્રકરણમાં મહિલાઓ અને બાળકો સામેના ગુનાઓ અને બીજા પ્રકરણમાં ગૌહત્યાના ગુના સંબંધિત જોગવાઈઓ હશે.
તેમણે કહ્યું કે નવા કાયદામાં મોબ લિંચિંગ માટે સાત વર્ષની સજા અથવા આજીવન કેદ અથવા મૃત્યુદંડની જોગવાઈ હશે. તેમણે કહ્યું કે અંગ્રેજોએ રાજદ્રોહનો કાયદો બનાવ્યો હતો, પરંતુ અમે રાજદ્રોહના કાયદાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાના છીએ. જો કે, આ બિલમાં દેશ વિરુદ્ધ અપરાધની જોગવાઈ છે. વિધેયકની કલમ 150 ભારતની સાર્વભૌમત્વ, એકતા અને અખંડિતતાને જોખમમાં મૂકતા કૃત્યો સંબંધિત સજાની જોગવાઈ કરે છે.
તેમણે કહ્યું, 1860 થી 2023 સુધી, દેશની ફોજદારી ન્યાય પ્રણાલીએ અંગ્રેજો દ્વારા બનાવેલા કાયદા અનુસાર કામ કર્યું. આ ત્રણ કાયદાઓથી દેશમાં ક્રિમિનલ જસ્ટિસ સિસ્ટમમાં મોટો ફેરફાર થશે. અમિત શાહે કહ્યું કે, આ બિલનો ઉદ્દેશ્ય અદાલતોમાં દોષિત ઠેરવવાના દરને 90 ટકાથી ઉપર લઈ જવાનો છે. એટલા માટે અમે એક મહત્વની જોગવાઈ લઈને આવ્યા છીએ કે સાત વર્ષ કે તેથી વધુ કેદની સજાની જોગવાઈ હોય તેવી તમામ કલમો હેઠળના કેસોમાં ફોરેન્સિક ટીમ માટે ગુનાના સ્થળની મુલાકાત લેવી ફરજિયાત રહેશે.
આ બિલમાં મુખ્યત્વે મોબ લિંચિંગ સામે નવો દંડ સંહિતા, સગીરો પર બળાત્કાર માટે મૃત્યુદંડ અને સરકારી કર્મચારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવા માટે સમય-બાઉન્ડ મંજૂરીનો સમાવેશ થાય છે. અલગતાવાદ અને દેશ સામે યુદ્ધ કરવા જેવા અપરાધોને અલગ અપરાધો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યા છે. તેની ગેરહાજરીમાં દાઉદ ઈબ્રાહિમ જેવા ફરાર ગુનેગારો સામે પણ કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. રાજદ્રોહનો ગુનો ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC)ની કલમ 124A હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યો છે.
શાહે કહ્યું કે હવે તમામ કોર્ટ કોમ્પ્યુટરાઈઝ થશે, એફઆઈઆરથી લઈને નિર્ણય લેવા સુધીની પ્રક્રિયાને ડિજીટલ કરવામાં આવશે, કોર્ટની તમામ કાર્યવાહી ટેક્નોલોજી દ્વારા થશે અને આરોપીનું પ્રોડક્શન વીડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા કરવામાં આવશે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે હવે રાજકીય દબદબો ધરાવતા લોકોને કોઈપણ રીતે બક્ષવામાં આવશે નહીં.
