Anaj Bank: બેંકનું નામ સાંભળીને તમારા મગજમાં એ વાત આવશે કે તમે અહીં પૈસા જમા કરી શકો છો અથવા ઉપાડી શકો છો. એટલે કે પૈસાની લેવડદેવડ થઈ શકે છે. પરંતુ આજે અમે તમને આવી જ એક બેંક વિશે જણાવી રહ્યા છીએ. જ્યાં પૈસાને બદલે અનાજની આપ-લે થાય છે. કદાચ તેથી જ તેને “અનાજ બેંક” કહેવામાં આવે છે. આ બેંકમાંથી અનાજ ઉધાર લઈ શકાય છે અને અનાજ પણ અહીં જમા કરાવી શકાય છે. ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં આવેલી આ અનાજ બેંક ચર્ચામાં છે. આ બેંક ગરીબો માટે અનાજનો પોટલો છે. જ્યાં ગરીબોને મદદ કરવામાં આવી રહી છે.
કાનપુરની ઘણી મહિલાઓએ સાથે મળીને અનાજ બેંક ખોલી છે. વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા 100 થી વધુ અનાજ બેંકો ચલાવવામાં આવી રહી છે. આ ખાનગી બેંકો ગામડા અને વિસ્તારની મહિલાઓ દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. આ અનાજ બેંક દ્વારા ઘણા ગરીબોને પણ મદદ કરવામાં આવી રહી છે.
અનાજ બેંક કેવી રીતે ચાલે છે?
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ઘરની મહિલાઓ અનાજ બેંક ચલાવવા માટે તેમના ઘરેથી અનાજ દાન કરે છે. અનાજનો કેટલોક મોટો ભાગ કોઈ સંસ્થા તરફથી ચેરિટીમાં પણ ઉપલબ્ધ છે. પ્રારંભિક તબક્કામાં અનાજ બેંકની મહિલાઓ જ તેમના ઘરેથી અનાજનું દાન કરતી હતી. આ બેંક માત્ર મહિલાઓ જ ચલાવી રહી છે. જેને અનાજની જરૂર છે. તેમને લોન તરીકે અનાજ આપવામાં આવે છે. જ્યારે પાક ઘરે આવે છે, ત્યારે લેનારાઓએ આ અનાજની ચુકવણી કરવી પડે છે. જેમાં વ્યાજ સહિત અનાજ પરત કરવાનું રહેશે. હાલમાં આ અનાજ બેંકને અનેક સંસ્થાઓનો સહકાર મળી રહ્યો છે.
ગરીબ અનાજ બેંકના મસીહા
હાલમાં આ અનાજ બેંકથી ગરીબોને ઘણો ફાયદો થઈ રહ્યો છે. તેમને લગ્ન માટે લોન તરીકે અનાજ પણ મળી રહ્યું છે. કટોકટીના કિસ્સામાં, અનજ બેંક દ્વારા નાણાકીય સહાય પણ આપવામાં આવે છે. અનાજ બેંક દ્વારા સજીવ ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ માટે ખેડૂતોને તાલીમ પણ આપવામાં આવી રહી છે. અનાજ બેંક વતી ખેડૂતોને બિયારણ આપવામાં આવી રહ્યું છે. પાક તૈયાર થયા બાદ ખેડૂતોએ બિયારણ પરત કરવું પડશે.
પ્રયાગરાજ
તેવી જ રીતે પ્રયાગરાજમાં પણ અનાજની બેંકો ચાલી રહી છે. જિલ્લામાં અનજ બેંકની 70 શાખાઓ છે. આ બેંકના પરિવારના 2000 થી વધુ સભ્યો છે. નિયમો અનુસાર, કોઈપણ જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિ મહત્તમ 5 કિલો ચોખા અને એક કિલો દાળ ઉધાર લઈ શકે છે, પરંતુ લોન 15 દિવસમાં ચૂકવવી પડશે. જો તે ઈચ્છે તો લોન કરતાં વધુ અનાજ આપી શકે છે. જો તે સમયસર પરત ન આવી શકે તો બેંક તેને થોડો સમય આપે છે. જો કોઈની આર્થિક સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ થઈ જાય છે, તો અન્ય લોકો સહકાર આપે છે અને તેનું દેવું ચૂકવે છે.
